Sakrament pokuty

SAKRAMENTY POKUTY

Sakrament pokuty został ustanowiony przez Chrystusa i potwierdzony słowami: „Wszystko co zwiążecie na ziemi, będzie związane w niebie, a co rozwiązane na ziemi, będzie rozwiązane na ziemi (Mt 18,18)”, „Weźmijcie Ducha świętego, którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane (J 20, 21 – 23)”, „Wyznawajcie sobie nawzajem grzechy, módlcie się jeden za drugiego, byście odzyskali zdrowie (Jk 5, 14 – 16)”.

Znamy dwie przypowieści odnoszące się szczególnie do sakramentu pojednania: o synu marnotrawnym (Bóg jest miłosiernym ojcem, czekającym na grzesznika), o zagubionej owcy (Bóg bardziej cieszy się z powrotu jednego grzesznika, niż z 99 sprawiedliwych).

Co daje nam sakrament pojednania?

– dostępujemy miłosierdzia Bożego (zostają przebaczone zniewagi które wyrządziliśmy Bogu przez grzech);
– Bóg przyjmuje nas na nowo do swojej „owczarni”, czyli wspólnoty, dostępujemy przebaczenia naszych win i grzechów (na nowo stajemy się dziećmi i przyjaciółmi Boga);
– mamy „czyste sumienie” (mamy szansę na lepsze życie z Bogiem);
– nawracamy się do Boga całym sercem (wracamy do życia);
– spowiedź jest powrotem do pełni wspólnoty Kościoła (grzech każdego chrześcijanina godzi w świętość całego Kościoła);
– otrzymujemy umocnienie w walce ze złem.

Szafarzem sakramentu pojednania jest kapłan i tylko kapłan. Obowiązuje go nienaruszalna tajemnica spowiedzi na zawsze.
Kapłan słuchający spowiedzi:
– występuje w charakterze sędziego i równocześnie lekarza;
– został przez Boga ustanowionym szafarzem Bożej sprawiedliwości i zarazem miłosierdzia;
– ma przyczynić się do oddania czci Bogu i zbawienia dusz;
– występuje w imieniu Kościoła i musi trzymać się nauki i norm wydanych przez Kościół;
– w spowiedzi i zadawaniu pytań powinien kierować się roztropnością.

Istnieją grzechy których nie może odpuścić każdy kapłan – są one zastrzeżone Stolicy Apostolskiej lub Biskupowi (lub delegowanemu przez niego kapłanowi):

a) grzechy których odpuszczenie jest zastrzeżone Stolicy Apostolskiej to: użycie przemocy fizycznej wobec Papieża, profanacja postaci eucharystycznych, zabieranie ich lub zatrzymywanie dla celów świętokradczych, naruszenie wprost tajemnicy spowiedzi przez spowiednika, rozgrzeszenie wspólnika przeciw VI przykazaniu, fałszywe doniesienie na kapłana o nakłanianie w spowiedzi do nieczystości, udzielenie lub przyjęcie sakry biskupiej bez tzw. upoważnienia;

b) grzechy których odpuszczenie jest zastrzeżone biskupowi: apostazja, herezja, schizma, zabicie dziecka nienarodzonego (z pewnymi wyjątkami), nagrywanie lub publikowanie treści spowiedzi, użycie przemocy fizycznej wobec biskupa, usiłowanie odprawiania mszy św. – bez święceń lub słuchania spowiedzi – bez upoważnienia, fałszywe doniesienie na spowiednika, usiłowanie zawarcia małżeństwa nawet tylko cywilnego przez osobę duchowną lub zakonną, udzielenie lub przyjęcie święceń bez zezwolenia właściwego biskupa.

Dla osób które pragną pogłębić swoje życie religijne i lepiej kształtować swój charakter zaleca się posiadanie w miarę możliwość jednego spowiednika tzw. kierownika duchowego który prowadzi penitenta w spowiedzi przez jakiś czas, zna wtedy go dobrze i odpowiednio kieruje jego życiem duchowym. Istnieje również coś takiego jak spowiedź z całego życia zaleca się ją z okazji ważnych momentów w naszym życiu religijnym (np. ślubu, przyjęcia święceń, namaszczenia chorych, misji), wtedy spowiedź powinna objąć całe nasze świadome życie, próbę jego oceny.

Kto może przystępować do spowiedzi?

Każdy kto ma grzech ciężki na sumieniu, lub dłuższy czas nie był u spowiedzi, choć ma tylko grzechy lekkie. Każdy z wiernych, jeżeli uważa się za wierzącego powinien przynajmniej raz w roku w okresie wielkanocnym być u spowiedzi, oraz gdy przystępuje do sakramentów bierzmowania, małżeństwa, kapłaństwa, namaszczenia chorych, gdy jest świadkiem chrztu, bierzmowania i małżeństwa. Wypada być u spowiedzi również z racji Bożego Narodzenia i pogrzebu. Dobrze jest gdy jesteśmy u spowiedzi również z innych okazji naszej mszy św., świąt kościelnych, początku i końcu roku szkolnego, pierwszego piątku, bardzo dobrze gdy systematycznie przystępujemy do spowiedzi. Zawsze możemy przyjść do spowiedzi ile razy poczujemy taką potrzebę sumienia.

Aby dobrze odbyć spowiedź trzeba zachować 5 warunków sakramentu pokuty, lub inaczej 5 warunków dobrej spowiedzi są one następujące:

1. Rachunek sumienia – jest to przypomnienie sobie wszystkich grzechów od ostatniej dobrej spowiedzi. Wbrew pozorom jest to ważny element przygotowania do sakramentu. Rachunek sumienia ma doprowadzić człowieka do odkrycia i to w konkretach, a nie w ogólnikach gdzie popełniłem grzechy wobec Boga, bliźniego i siebie samego. Czy grzech ten był popełniony świadomie i dobrowolnie? Muszę sobie uświadomić jakie grzechy są ciężkie, które lekkie, w przybliżeniu określić ich liczbę. Dobrze jest w rachunku sumienia korzystać z pomocy, może to być rachunek sumienia zawarty w książce do nabożeństwa, lub rachunek sumienia zawarty w różnych publikacjach religijnych. Można rachunek sumienia zrobić na podstawie 10 przykazań bożych i 5 przykazań kościelnych, na podstawie Jezusowego Kazania na Górze czy trzech cnót boskich. Rachunek sumienia można zrobić w domu, lub w kościele – w chwili skupienia;

2. Żal za grzechy – jest to przeproszenie Boga za popełnione grzechy. Jest to jeden z dwóch najważniejszych elementów sakramentu pokuty. W przypadku braku żalu za popełnione grzechy może nastąpić odłożenie rozgrzeszenia, gdyż człowiek nie jest w stanie przeprosić Boga za popełnione grzechy, tym sam podważa samą istotę sakramentu – szczere nawrócenie. Żal za grzechy jest moją wewnętrzną decyzją, wyznaniem wobec Boga, do którego idę; „Tak uznaję te czyny za złe”. Nawet jeśli one – subiektywnie patrząc – są przyjemne albo mam dobre wspomnienia z nimi związane. Uznaję je za złe w świetle tej wiedzy, którą mam dzięki swemu sumieniu oświeconemu przez Ducha Świętego.

3. Mocne postanowienie poprawy – jest to postanowienie nie popełniania w miarę swoich możliwości tych samych grzechów, unikania sytuacji, które by prowadziły do grzechu. Postanowienie poprawy decyduje czasem o owocności spowiedzi, o tym że idąc dalej przez życie będziemy lepiej sobie radzić w sytuacjach które powodowały grzech. Postanowienie poprawy to wewnętrzna zgoda na zmianę swego dotychczasowego życia.

4. Spowiedź szczera – jest to szczere wyznanie wszystkich grzechów od ostatniej dobrej spowiedzi, oraz tych grzechów które zapomnieliśmy wyznać na ostatniej spowiedzi. Istotą tego warunku jest szczere wyznanie wobec Boga wszystkich swoich grzechów i win. Zatajenie świadome grzechu ciężkiego powoduje nieważność sakramentu bowiem mamy coś do ukrycia przed Bogiem nie chcemy pełnego nawrócenia, okłamujemy Boga i jest to spowiedź tzw. świętokradcza – przystępowanie do komunii w takim stanie zwielokrotnia nasze grzechy. Czasem zdarza się, że w rachunku sumienia przypomnieliśmy sobie o jakimś grzechu a wyznając grzech zapomnieliśmy o nim, albo wiedzieliśmy, że o jakimś grzechu mam powiedzieć ale zapomnieliśmy o jakim. Nie wracajmy zaraz po spowiedzi na poprawkę sakramentu, ale musimy go wyznać na następnej spowiedzi. Grzechy wyznajemy powoli, nie spiesząc się, mówimy szeptem ale wyraźnie. Powinniśmy w miarę możliwości, ale bez szczegółów podać okoliczności grzechu oraz przybliżoną liczbę grzechów ciężkich. Spowiedź, to nie opowiadanie życiorysów, chorób czy grzechów innych osób, ale moich własnych grzechów. W czasie spowiedzi kapłan ma prawo zadać pytania dotyczące grzechów. Raczej nie należy powtarzać w spowiedzi grzechów, które kiedyś wyznaliśmy, a których już nie popełniamy. Musimy wierzyć że grzech szczerze wyznany w dobrej spowiedzi, został w miłosierdziu Bożym już odpuszczony i nie ma co do niego wracać.

5. Zadośćuczynienie Bogu i bliźniemu – spowiednik nakłada na penitenta pokutę, którą należy wypełnić po spowiedzi. Jest ona raczej symboliczna, choć czasem jest bardzo konkretna mająca naprawić zło które wyrządziliśmy. Zadośćuczynienie bardziej dotyczy nas niż Boga, bo czy modlitwą, czy innymi uczynkami naprawimy zło które popełniliśmy. My poprzez naszą modlitwę i uczynki powinniśmy doskonalić się w dobrym i uświęcać. Najważniejsza w zadośćuczynieniu jest świadomość darmowości przebaczenia. Pokutę po spowiedzi powinniśmy wypełnić jak najrychlej. Jeżeli jej nie wypełniliśmy powinniśmy powiedzieć spowiednikowi na następnej spowiedzi, jeżeli są ku temu ważne powody kapłan może zamienić pokutę, jeżeli nie – musimy starą i nową pokutę wypełnić. Niezadośćuczynienie temu obowiązkowi powoduje nieważność spowiedzi.